Mijn koopkrachtplaatje

Het kabinet voorspelt een koopkrachtdaling van 1% voor de gemiddelde Nederlander, terwijl voor sommige groepen een daling van 5% dreigt. Als zelfstandige lig ik niet wakker van dergelijke cijfers. Sinds ik in maart 2002 eigen baas ben geworden, is mijn inkomen voortdurend met dubbele cijfers gestegen of gedaald. Om dat eens duidelijk te maken voor mensen met een vast inkomen, heb ik een grafiek gemaakt van mijn omzet per kwartaal (in percentages van het gemiddelde over de hele periode, want ik wil niet opscheppen over hoeveel ik verdien):

Twitterlied voor babyboomers

Twitter bestaat vandaag vijf jaar. Hoe kun je dat beter vieren dan door erover te zingen? Schrik niet, dat ga ik zelf niet doen. Ik heb ook geen lied geschreven, maar wel een lied uit 1966 bewerkt, om de geest van Twitter te vertalen voor de generatie die stencils, buttons, posters en spandoeken als sociale media gebruikte.

Vraag me niet waarom, maar ik heb ooit een MP3 gedownload van het nummer Een van hen ben ik (video, tekst) van protestzanger Armand over zijn stamkroeg De Poort van Kleef. (Ja, Armand heeft een eigen site, met een mooie autobiografie). Oorspronkelijk de A-kant van zijn grote hit Ben ik te min. Toen ik het hoorde, herkende ik meteen de virtuele stamkroeg waar ik tegenwoordig iedere dag aan de bar hang. Ik hoefde alleen maar drie zinnen in de eerste strofe en hier en daar een paar woorden te veranderen:

Mooie woorden

Vandaag bestaat de nieuwsbrief A.Word.A.Day van Anu Garg 17 jaar. Dit is een van de twee nieuwsbrieven die ik iedere ochtend iedere werkdag lees, naast het dagelijkse gedicht van de Coster-lijst. Er bestaan wel meer nieuwsbrieven met 'het woord van de dag', maar dit is de enige die me blijft boeien. Bijna iedere week komen er wel een of meer woorden voorbij die ik nog niet kende, terwijl ik toch van de Engelse taal mijn vak heb gemaakt. Als de betekenis en de etymologie van het woord niet zo bijzonder zijn, zijn er altijd nog de extra's: het weekthema, een voorbeeldcitaat en een filosofisch citaat als 'A Thought For Today'. Het bevalt me wel dat Garg in die gedachten en de wekelijkse inleiding op maandag zijn eigen opvattingen laat doorschijnen, ook al denk ik er vaak anders over (hij is blijkbaar atheïst, vegetariër en pacifist). Die meningen geven er kleur aan, terwijl hij zich over taalkwesties meestal op de vlakte houdt.

Het thema van deze week is uiteraard woorden van 17 letters; het eerste is predestinarianism. (Dat woord kende ik nog niet, maar het begrip maar al te goed.) En omdat 17 ook het aantal lettergrepen van een haiku is, is er een dichtwedstrijd aan vastgeknoopt. Voor elk van de vijf woorden van deze week is er een prijs voor de beste haiku over of met dat woord. Er verschijnt trouwens ieder weekend een mail met reacties van lezers, met een prijsje voor de leukste reactie, meestal een T-shirt (het gaat natuurlijk om de eer). Een van de vaste reageerders is open source-guru Richard Stallman. Er zijn een miljoen lezers, maar in Nederland verdient A.Word.A.Day meer bekendheid.

Mijn favoriete stoplicht

Mijn favoriete stoplicht in Utrecht staat op de kruising van de Marnixlaan met de Van Hoornekade, als je van de Marnixbrug naar de Amsterdamsestraatweg fietst. Het leuke van dit stoplicht is dat rood licht hier veiliger is dan groen licht. Iedere keer als ik hier door rood fiets terwijl andere fietsers staan te wachten, ben ik onder de indruk van mijn eigen slimheid.

Een thuiswedstrijd voor de PVV in de Senaat

Het NOS-verkiezingsdebat van gisteravond in de Eerste Kamer was inhoudelijk niet boeiend. Maar juist daarom was het een geschikte aanleiding om te kijken naar een paar technische aspecten van een politiek debat: het publiek, de stellingen waarover gedebatteerd werd en de manier waarop de deelnemers zich presenteerden.

Om te beginnen wil ik twee dingen noemen die goed gingen:

• Het was een goede keuze om alleen lijsttrekkers voor de Eerste Kamer uit te nodigen. Zo'n duidelijke keuze was in ieder geval beter dan het debat van afgelopen zondag op Radio 1, waar een mengelmoesje van politiek leiders uit de Tweede Kamer en lijsttrekkers voor de Eerste Kamer kwam opdraven. Ook al worden deze lijsttrekkers niet direct gekozen, ze hebben meer met de Provinciale Statenverkiezingen te maken dan de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer. Wie niet alle Nederlandse politici kent, kan de Wie is wie van de NOS raadplegen.
  

• De verdeling in twee groepjes van vier werkte prima. Vier deelnemers was genoeg voor een levendige discussie, terwijl het overzichtelijk bleef. Misschien hadden de inleiding en de afsluiting beter kunnen worden weggelaten, zodat er tijd was geweest voor vier verschillende groepjes van vier.

Publiek

In de Eerste Kamer was er weinig ruimte voor publiek. Zelfs bij de hoogtepunten klonk het applaus aarzelend. Misschien had het debat net zo goed zonder publiek kunnen worden gehouden. Bij verkiezingsdebatten is het tegenwoordig de gewoonte dat iedere partij evenveel aanhangers mag uitnodigen. Dat is begrijpelijk, want niemand wil het risico lopen dat de tegenpartij meer aanhang heeft in de zaal, maar de functie van een debat is het overtuigen van een neutraal publiek. Als je niet kunt horen hoe een neutraal publiek reageert, ontbreekt zowel voor de kijkers als voor de deelnemers het belangrijkste gevoel.

De impact van het woord

Vanavond is er in Frascati (020) een avondvullend programma over 'de macht van het woord'. Ik ben niet uitgenodigd, maar er is wel een masterclass retorica door classicus David Rijser en een monoloog van de Vlaamse acteur Valentijn Dhaenens, een ode aan 2500 jaar redevoeren, met fragmenten uit bekende en minder bekende toespraken.

Morgenavond wordt er na dezelfde monoloog een debat gehouden over 'de maatschappelijke impact van taalgebruik' (waarmee subtiel wordt aangegeven dat het die avond niet over de schoonheid van retorische taal gaat), tussen Bas Heijne en prof. Jaap de Jong, ingeleid door Xandra Schutte. Een hoog NRC- en Groene Amsterdammer-gehalte dus, want Frascati ligt nu eenmaal binnen de grachtengordel. Zo kunnen 'niet de minste intellectuelen' aan het begin van de verkiezingscampagne waarschuwen dat de democratie wordt bedreigd door abjecte volksmenners die haat en angst zaaien...

Lizzy van Leeuwen kan er niet om lachen

Trrring! *)

- Hallo, met Edwin den Boer.

- Hallo, u spreekt met Lizzy van Leeuwen. U heeft mij een boekje gestuurd met de titel Overtuigen omdat daarin een artikel van mij over Geert Wilders besproken wordt. Dat gedeelte heb ik ook gelezen, maar ik moet zeggen dat u de plank helemaal misslaat.

- O ja?

- Ja, u beschrijft het als een aanval op Geert Wilders, maar zo was het helemaal niet bedoeld. Zowel de Groene Amsterdammer als ik hebben vele boze brieven gehad omdat het een steunbetuiging aan Geert Wilders zou zijn.

- Dat vind ik een merkwaardige interpretatie van het artikel, en die laat ik voor rekening van die mensen.

- Nou, niet de minste intellectuelen reageerden positief omdat iemand eindelijk eens onpartijdig over Wilders schreef.

- Ha ha.

- U lacht erom?

- Ja, daar lach ik om.

- Dan zie ik geen andere mogelijkheid dan dit gesprek te beëindigen.

Historische dag

• Vandaag zijn de Oscar-nominaties bekend gemaakt.
• De elektronicaketen It's sluit alle winkels en vraag uitstel van betaling aan.
• Hoofdredacteur Hans Laroes van NOS Nieuws vertrekt na 23 jaar bij de NOS.
  
• Dertig jaar geleden werd Jiang Qing, de weduwe van Mao Zedong, ter dood veroordeeld (dat ging niet door, maar ze kwam nooit meer aan de macht).
• Het is Opposite Day (Andersomdag), een feestdag waarop Amerikaanse schoolkinderen het tegenovergestelde zeggen van wat ze bedoelen.
• Aanvulling 16.15: Mijn aartsvijand Harrie Bosch wordt geen burgemeester van Nieuwegein maar blijft wethouder in Utrecht. Nog een aanvulling om 22.55: Tegen dezelfde Harrie Bosch heeft de gemeenteraad een geheime motie van niet-zo-veel-vertrouwen aangenomen.
  
• Aanvulling 18.15: Op Twitter staat #25jan voor demonstraties tegen de dictatuur in Egypte.
• Aanvulling 23.30: Obama houdt vanavond (Amerikaanse tijd) weer eens een toespraak. De ov-chipkaart is definitief gekraakt. In Egypte zijn zeker drie doden gevallen. In Libanon wordt er geprotesteerd tegen de nieuwe premier Najib Mikati, een miljardair die is voorgedragen door Hezbollah. In Haïti trekt een omstreden presidentskandidaat zich terug. De Deense regering wil de pensioenleeftijd verhogen naar 71. In New York is voor het eerst een Guantanamo-gevangene veroordeeld door een burgerrechter. Staatsrechtgeleerde en D66-politicus Jan Vis is overleden.
• Mijn boek Overtuigen is verschenen, d.w.z. de drukkerij levert het vandaag aan het Centraal Boekhuis. In de loop van de week komt het in de winkels te liggen, maar u kunt het nu al bestellen. De komende weken zal ik er vaker over bloggen en een paar tips uit het boek verklappen, in de rubriek Overtuigen. Trouwens, ik ben ooit op bezoek geweest bij deze drukkerij, Koninklijke Wöhrmann in Zutphen, de grootste boekdrukker van Nederland, met een excursie voor de Opleiding Uitgeverij.
• En ik ben 40 jaar oud geworden, want ik vind dat jongelui geen boeken horen te schrijven. Laat ze eerst maar eens wat levenservaring opdoen voordat ze hun grote mond opentrekken!
• Aanvulling 23.30: Dit is ook de dag waarop het einde van de uitgeverij wordt aangekondigd. Over mijn uitgever maak ik me geen zorgen, want die heeft meer oog voor de toekomst dan de literaire uitgevers. Overtuigen is ook online te lezen bij Yindo. Wie zich daar inschrijft, kan het nu zelfs een maand lang gratis lezen. (Klik op Lenen nadat je de inschrijving hebt bevestigd en de gemailde code hebt ingevuld voor gratis punten.)

Crisis voorspeld door astroloog

In Amerika is het opeens nieuws dat de tekens van de dierenriem verschoven zijn, zodat er niets meer klopt van de zonnetekens die Westerse astrologen gebruiken. Grappig dat ook een pseudowetenschap last kan hebben van nepnieuws. Volgens Time en het planetarium van Minnesota ben ik opeens geen Waterman meer, maar een Steenbok. Alsof de sterrenbeelden vorige week verschoven zijn. Op de handige site Your New Star Sign kun je je nieuwe sterrenbeeld laten uitrekenen. Astrologen werpen tegen dat ze niet de sterren volgen, maar de seizoenen. Dat is een smoesje, want professionele astrologen vinden zich juist betrouwbaarder dan horoscopen in de media omdat ze ook op de stand van de maan en de planeten letten, niet alleen op de stand van de zon.

Maar goed, door deze flauwekul herinnerde ik me een passage uit mijn artikel over bedrijfsastrologie (Skepter, 2005). Achteraf gezien heb ik in een Amsterdams hotel een historische presentatie meegemaakt tijdens een congres van de International Society of Business Astrologers, waarin een Amerikaanse astroloog de huidige economische crisis voorspelde. Alleen de jaartallen klopten niet helemaal:

De Amerikaanse astroloog en romanschrijver Robert Gover concentreerde zich op 'grote depressies' – een dankbaar onderwerp, want die zijn zo langdurig en zeldzaam dat er gemakkelijk een veelzeggend patroon in te ontdekken is. Gover vond in de horoscoop van de VS tijdens de vier grote depressies van de jaren 1780, 1840, 1930 en 1970 opvallende kruisvormen, die als erg ongunstig gelden. De volgende crisis verwacht hij in 2014 of 2015. Andere astrologen zoals Henry Weingarten waarschuwden al eerder voor een 'Grand Cross' op 18 augustus 1999, dat de aandelenkoersen zou doen instorten. In werkelijkheid bleven de koersen destijds stijgen.

Ik heb er trouwens spijt van dat ik destijds niet meer aandacht heb besteed aan iets wat ik me toen afvroeg: zijn economen betere voorspellers dan astrologen? In ieder geval bleek niemand in staat om beurskoersen te voorspellen.

Aanvulling 18 januari: De Academie voor Astrologie heeft erkenning als hbo-opleiding aangevraagd en maakt naar eigen zeggen een goede kans. (Een tip van Mark Nieuwenhuizen.) Laten we hopen dat die voorspelling ook niet uitkomt. Aan de andere kant: ik weet niet hoe ik aan een bestuursrechter zou kunnen uitleggen waarom astrologen geen accreditatie krijgen maar theologen en economen wel. 

Overtuigen

Had ik al verteld dat ik een boek aan het schrijven ben? Misschien een paar keer, maar het wordt eens tijd om het hier officieel aan te kondigen. Het boek heet Overtuigen en het verschijnt in de Guru-reeks van Van Duuren Media, onder redactie van Arjan Dasselaar. De Guru-reeks is een serie van vlot en bondig geschreven praktische handleidingen, met de levendige opmaak van een tijdschrift en de persoonlijke toon van een weblog. Dat laatste spreekt mij natuurlijk bijzonder aan; ik zou nooit aan zo'n formule meewerken als ik niet af en toe uit de band kon springen. Er zijn al Guru-boeken verschenen over Marketing en Internetdating, maar we dachten dat er ook behoefte zou zijn aan een boek over overtuigen in het algemeen, een basisvaardigheid waar in het onderwijs weinig aandacht aan wordt besteed.

Het uitgangspunt van Overtuigen is dat je verschillende middelen nodig hebt om verschillende doelen te bereiken. Het gaat over trucs om gelijk te krijgen, methoden om eerlijk te discussiëren en technieken om mensen over te halen iets te doen. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder meer: zelfvertrouwen, geloofwaardigheid, debatteren met humor, kritische vragen stellen en beantwoorden, logisch redeneren, de belangrijkste drogredenen, geschikte argumenten vinden, onderzoek als argument, het initiatief nemen, argumentatie vermijden, emoties opwekken, het belang van het onbewuste, een betoog opbouwen, verhalen vertellen, verschillende stijlniveaus en suggestieve beeldspraak. Hier volgen twee fragmenten, om een indruk te geven van de stijl:

Donorweek

Het is de week van de orgaandonatie. Ik had al besloten om me te registreren, maar deze herinnering kon ik wel gebruiken om het echt te doen.

Mijn organen beschouw ik als delen van mezelf, niet als losse hulpstukken. Vroeger was dat mijn reden om me niet aan te melden, nu is het mijn reden om wel donor te worden. Mijn lichaam is wat me met de mensheid verbindt. Ik vind het nu wel een prettig idee om na mijn dood in andere mensen op te gaan. Wat er overblijft nadat mijn organen zijn getransplanteerd, mogen jullie opeten.

Cultuur

Ter verdediging van de cultuur en het fatsoen schreef de grote denker Anil Ramdas vorige week het volgende over de voormalige arbeidersklasse, die volgens hem alleen de welstand maar niet de cultuur van de middenklasse heeft overgenomen:

Die Hollanders die in die eigen huizen wonen en een eigen auto hebben en met vakantie kunnen, zijn voor een groot deel white trash. Het zijn tokkies, het zijn families Flodder, met achterlijke ideeën en onbeschofte omgangsvormen. Wat kun je anders zeggen van de meeste Telegraaflezers, SBS-6- en RTL-kijkers en PVV-stemmers, dan dat ze boers, onbehouwen, ruw, plat, vulgair, ordinair en ongemanierd zijn? Primitieve, rancuneuze, rechtse en extreemrechtse types zonder moraal, zonder principes, zonder idealen; kan het anders worden geformuleerd?

Ja, ik denk dat het wel anders geformuleerd zou kunnen worden. Ik vind dit geen voorbeeld van wellevendheid en welsprekendheid. In de reacties op zijn column doet Ramdas ook nog een persoonlijke aanval op Joost Zwagerman. Toevallig ben ik deze week over drogredenen aan het schrijven. Ik vraag me af onder welk soort argument dit citaat valt. Het is geen echte jij-bak, want Ramdas reageert niet op een concrete scheldpartij van een Telegraaf-stemmer of een PVV-kijker. Zullen we het een onbedoelde zelfbeschuldiging noemen?

En is zo'n tekst uit de mond van een Hindoestaan nou zwart racisme of blanke zelfhaat?