26 Jan 2005 -Historisch referendum

"Voor het eerst in de parlementaire geschiedenis krijgt Nederland een nationaal referendum," bericht het Financieele Dagblad. "Het is de eerste keer in de Nederlandse politieke geschiedenis dat er een landelijke volksraadpleging wordt gehouden," schrijft de Volkskrant. "Het referendum betekent voor Nederland een politiek novum: nog niet eerder is dit instrument op nationaal niveau ingezet," beweert de website 'Grondwet Europa'. "Het is de eerste keer dat een nationaal referendum in Nederland gehouden zal worden," verzint de website van de Eerste Kamer.

Ik kan het ze nauwelijks kwalijk nemen, want ik heb in de geschiedenisles ook niet beter geleerd. Het raadgevend referendum over de Europese Grondwet is inderdaad historisch, maar het eerste landelijke referendum wordt het niet. Er zijn in Nederland al ten minste vier landelijke referenda over een grondwet gehouden. Dat was meer dan een eeuw voor de invoering van het algemeen kiesrecht, maar die volksstemmingen waren formeel wel bindend.

Die eerste referenda werden door de Bataafse Republiek gehouden - vandaar dat niemand er weet van heeft, want in Oranjeland is de patriottenrepubliek een taboe, dat gewoonlijk weggemoffeld wordt onder 'de Franse tijd'. Op 8 augustus 1797 ging het meteen al mis: de door de Nationale Vergadering aangenomen Staatsregeling - wegens de gedetailleerde compromissen over de mate van centralisatie beter bekend als 'het dikke boek' - werd weggestemd door ruim driekwart van de 136.716 opgekomen kiezers. Sindsdien gingen de referenda vergezeld van staatsgrepen, het uitsluiten van de oppositie, ongrondwettelijke besluiten en andere manipulaties. In 1801 verwierp opnieuw een grote meerderheid een nieuwe Staatsregeling - maar omdat minder dan eenzesde van de kiezers was opgekomen, beschouwde het door Napoleon gesteunde Uitvoerend Bewind de grondwet als goedgekeurd volgens het principe 'wie zwijgt stemt toe'. Koning Willem I paste in 1815 dezelfde redenering toe, toen in een stemming onder 1603 notabelen in de Zuidelijke gewesten er 527 voor en 796 tegen de grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden stemden. [Bronnen: G. Bent, Wat was en werd en H. van der Horst, Nederland.]

Nu dreigt het parlement die geschiedenis te herhalen, want zelfs de voorstanders hebben benadrukt dat de uitslag slechts als een advies van het volk zal gelden. Dat was niet alleen bedoeld om de VVD over de streep te trekken, want ook de linkse referendumaanhangers stelden een hoge opkomst als voorwaarde om de uitslag over te nemen. Kortom, dit is een historisch besluit, maar geen breuk met de regentenmentaliteit. Het referendum krijgt weer geen eerlijke kans, en als het op een teleurstelling uitloopt, kunnen we misschien weer een eeuw of twee op de volgende poging wachten. In ieder geval mogen we weer over een dik boek stemmen. Ik kan nog geen stemadvies geven, want ik heb er nog maar weinig van gelezen. Als er niemand gaat stemmen zonder de grondwet gelezen en begrepen te hebben, dan zal de opkomst niet hoger worden dan in 1801.




Overtuigen


Terug naar de voorpagina


N.B. Het is niet verplicht om een e-mailadres in te vullen. Als u het invult, wordt het gepubliceerd.

Om een reactie achter te kunnen laten, moet je Javascript inschakelen (en de pagina verversen).

  
Persoonlijke info onthouden?

Emoticons /


Sorry, je hoeft geen e-mail of URL in te vullen, maar je moet wel even deze zin afmaken (zonder punt) om te bewijzen dat je een mens bent en geen spamrobot:

 

  ( Register your username / Log in )

Kattebel:
Verberg email:

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.