18 Okt 2005 -Dossier nieuwe spelling

In het nieuwe Groene Boekje zou alleen de paardebloem-uitzondering afgeschaft zijn. Verder zou de spelling niet serieus gewijzigd worden, er zouden alleen nieuwe woorden toegevoegd worden en foutjes hersteld. Dat was het propagandaverhaal van de Taalunie, en de Nederlandse pers lepelde het braaf op, bijvoorbeeld de Volkskrant onder de titel ‘Alle taalplooien zijn nu geëffend’. De werkelijkheid is anders: het officiële overzicht van veranderingen telt 24 pagina's (zie dit Word-document) en Ludo Permentier, de taalman van De Standaard, telde 40 nieuwe regels. Hij kan het weten, want hij werkte aan de nieuwe spelling mee als auteur van de Leidraad, de toelichting op de regels in het Groene Boekje. Dat blijkt uit het overzicht van de medewerkers dat de Taalunie heeft gepubliceerd. Daar zien we verder dat de herspelling in feite bekonkeld is door een werkgroep van zes taalkundigen - die zodra het over grammaticale kwesties of woordkeuze gaat ongetwijfeld zullen roepen dat ze niets willen voorschrijven maar alleen de taal objectief beschrijven.

Deze zomer voorspelde Permentier al dat er tweemaal zoveel woorden gewijzigd zouden worden als in 1995 (afgezien van de 'voorkeurspelling' van c/k en dergelijke die toen de enige toegelaten spelling werd). Onze Taal geeft een overzicht van de 15 belangrijkste wijzigingen. Wie weet hoe een woord gespeld hoort te worden, kan het opzoeken in de woordenlijst op het web - waar ook de regels bij staan. Een overzicht van de tegenstrijdigheden en dwaasheden in de nieuwe spelling ken ik nog niet; dat zou ook een lange lijst worden. Collega-vertaler Peter Motte noemt er een paar op zijn hartstochtelijke weblog tegen de nieuwe spelling.

Voor mijn werk ben ik gedwongen om nu al met de nieuwe spelling te werken, hoewel die officieel pas op 1 augustus 2006 ingaat en alleen wettelijk verplicht is voor ambtenaren en scholieren. Daarom heb ik een gratis bijgewerkte spellingcontrole voor Microsoft Office opgehaald bij de producent Polderland. Die werkt alleen voor Windows en hij is niet perfect, maar dat was de oude ook niet. Ik zal er wel niet aan ontkomen om een nieuw Groen Boekje te kopen. Maar er zijn nu meer erkende spellinggidsen. Een scholier zou ook de Prisma Spellinggids kunnen gebruiken. Mijn Dikke Van Dale is van 1984, dus ik ga een nieuwe aanschaffen. De Grote Van Dale in drie banden plus cd-rom verschijnt vandaag, maar kan vandaag nog met korting besteld worden (inclusief verzendkosten rond de € 166 bij zowel Bol.com als Proxis). Over euro's gesproken, de GPD-kranten schreven kritisch over het monopolie van uitgever Sdu op het Groene Boekje, en het Vlaamse financiële dagblad De Tijd plaatste daarover een artikel getiteld Taal is geld (helaas alleen voor abonnees te lezen).

Wie zelf woordenlijsten wil bijwerken, kan gebruik maken van de lijst die Wil Rikmanspoel heeft gedestilleerd uit bovengenoemd Word-document. Het is een alfabetische lijst van alleen de gewijzigde woorden, met de links de oude spelling en rechts de nieuwe. Er zijn maar liefst drie versies beschikbaar: Word, WordPerfect en Rich Text Format. Leo te Braake heeft zelfs een alfabetische lijst gemaakt van alle wijzigingen met daarnaast de betreffende regel. Die kunt u in Excel-formaat downloaden. Motte, Rikmanspoel en Te Braake zijn lid van de rondzendlijst Spits, waar verder Zayd Abdulla en Sam Delbeke vermeldenswaardige artikelen signaleerden - allen hartelijk dank! Wanneer ik meer nuttige informatie of hulpmiddelen tegenkom, zal ik die hieronder toevoegen. Correcties en aanvullingen zijn meer dan welkom. We zullen de Taalunie eens laten zien wat je met samenwerking en openbaarheid kunt bereiken.

Aanvullingen:




Overtuigen


Een aanrader is de website van Erwin den Boer:
http://www.woordenboer.nl/weblog/pivot/e..

Ik voel me eerlijk gezegd bedrogen. Toen in 1995 de nieuwe spellinglijst verscheen, was ik opgelucht omdat we eindelijk een eenheidsspelling hadden in het Nederlands. Daarvoor was het een zootje.
Ik heb die spelling dan ook verdedigd, en me er vaak heftig voor ingezet.
Nu gooien ze plotseling een hele reeks zaken overboord, worden er dubbelzinnigheden ingevoerd, en zijn er extra regels ingevoerd.
Het laatste betekent dat we in 1995 werden bedrogen, want toen was beloofd dat er in 2005 alleen maar nieuwe woorden zouden worden toegevoegd, maar geen regels zouden worden veranderd.
Maar ze hebben wl regels veranderd. Ze hebben zelfs regels toegevoegd. Heb ik me daarvoor al die tijd zo onverdraagzaam opgesteld tegenover mensen die wilden spellen naar eigen goeddunken, of tegenover mensen die iets hadden tegen de tussen-n?
Deze jongen zullen ze geen twee keer voor hun kar spannen.
Spelling daar moeten ze afblijven. We moeten erkennen wat de leden van spellingcommissie zijn: vakidioten die zichzelf een 'god in het diepst van hun gedachten' voelen, maar die een te beperkt denkraam hebben om te beseffen dat taal en cultuur meer is dan spelling.

Peter () (URL) - 18 Okt 2005 - 03:29

Bedankt voor dit handige overzicht... De link naar het Word-document werkt echter niet... (mogelijk verplaatst?)

Muk () (URL) - 18 Okt 2005 - 10:48

Dag Muk, bij mij werken de links naar beide Word-documenten gewoon. Misschien nog eens proberen omdat de server overbelast is?

Edwin - 18 Okt 2005 - 13:20

Je hebt gelijk. Nu werkt het wel....

Muk () (URL) - 18 Okt 2005 - 16:09

zie hier:
http://www.janstroop.nl/columns/spookspe..
en hier:
http://www.janstroop.nl/columns/terreurs..

Jan Stroop () - 20 Okt 2005 - 13:10

Ik ga voor deze: http://www.vanoostendorp.nl/linguist/spe..

Edwinek (URL) - 20 Okt 2005 - 16:02

Allemachtig, wat zijn er alweer een bergen werk verzet dankzij het Taalunietienjarenplan (schat dat ze dat allemaal aan mekaar willen). Ongetwijfeld ook uit nood geboren, maar breng de moed maar op, zeg.

Mooi overzicht hier. Mooi commentaar ook. Vooral die opmerking over de taalkundigen die anders helemaal nooit willen voorschrijven deed mij erg grinniken.

Liesbeth Koenen (URL) - 19 Dec 2005 - 03:20

Is het misschien nog handig om een verwijzing te plaatsen naar de Kamerstukken onder nummer 30 035, over de nieuwe Spellingwet die zowel de Tweede als de Eerste Kamer deze zomer zonder enig rumoer, zelfs als hamerstuk hebben aanvaard? Die nieuwe wet regelt dat onze overheid zonder enige verdere bemoeienis elke spellingwijziging of nieuwe regel die de Nederlandse Taalunie uitvaardigt, zal overnemen voor overheid en onderwijs. De wet noemt geen enkele beperking in tijd of soort ingreep; dus het idee van een keer in de tien jaar is nu ook verlaten.
Als iemand kan vertellen wanneer deze wet zelf officieel in werking treedt of is getreden, zou ik daarvoor zeer erkentelijk zijn.
En als er een staatsrechtgeleerde rondloopt die kan bevestigen of ontkennen dat de Taalunie niet onderworpen is aan enigerlei openbaarheid van bestuur (wat zij zelf beweert, waardoor de notulen en de beweegredenen van de Werkgroep Spelling ontoegankelijk zijn), zou ik dat ook heel graag horen. Vlaanderen en Nederland hebben zelf uitgebreide en vergaande regels voor de openbaarheid van bestuur, maar als ze met z'n tween een orgaan oprichten dat regels uitvaardigt over iets dat van iedereen is, dan is dat staatsgeheim. Opmerkelijk, toch!?

Felix van de Laar () - 23 Dec 2005 - 11:19

Terug naar de voorpagina


N.B. Het is niet verplicht om een e-mailadres in te vullen. Als u het invult, wordt het gepubliceerd.

Om een reactie achter te kunnen laten, moet je Javascript inschakelen (en de pagina verversen).

  
Persoonlijke info onthouden?

Emoticons /


Sorry, je hoeft geen e-mail of URL in te vullen, maar je moet wel even deze zin afmaken (zonder punt) om te bewijzen dat je een mens bent en geen spamrobot:

 

  ( Register your username / Log in )

Kattebel:
Verberg email:

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.