14 Mei 2004 -Abu Ghraib en de media

Een van de gearresteerde mannen uit het hotel bloedt heftig uit zijn neus en mond. 'Gestruikeld', zeggen de soldaten. Er was blijkbaar niemand in de buurt om hem op te vangen. Van enig medeleven is geen sprake. Zo op het oog heeft de man zijn neus gebroken en is hij een tand kwijt.

Nee, dat is geen verslag uit de Abu Ghraib-gevangenis. Freelance fotojournalist Geert van Kesteren schreef dit in het NRC-maandblad M van 6 maart. En een van zijn foto's toonde de arrestant, zijn djellaba bedekt met verse bloedvlekken. Van Kesteren, winnaar van de Zilveren Camera in 1999 en 2003, volgde de Amerikaanse soldaten van het Eerste Bataljon van het Achtste Infanterieregiment bij hun zoekacties naar terroristen in Samarra. Hij was dus een van die verachtelijke embedded reporters die meewerkten aan het verspreiden van Amerikaanse propaganda. Zoals het volgende:

D. vloekt en tiert, tweemaal stompt hij de man hard in het gezicht. Dan pakt D. de trillende Irakees bij zijn oor en draait het zo'n zes tellen keihard om. De informant huilt met een hoge jammerlijke klank, als een wolf in de nacht. 

Misschien heb ik niet goed opgelet, maar ik kan me niet herinneren dat dit verslag een orgie van morele verontwaardiging veroorzaakte en een week lang het NOS-journaal beheerste. En misschien ben ik traag van begrip, maar ik snap nog steeds niet waarom de mishandeling van gevangenen in Abu Ghraib nu opeens zoveel aandacht krijgt. Dat er niet eerder foto's van bekend waren is al een ontstellende verklaring, maar er waren dus allang beelden van elders mishandelde arrestanten. Misschien mag je aan gevangenbewaarders op dit gebied hogere eisen stellen dan aan gevechtstroepen, maar dat verklaart nog niet het verschil tussen geen commentaar en totale hype. (Hetzelfde NRC Handelsblad plaatste maandag een van die amateurfoto's over vijf kolommen - nog nooit heb ik een krantenfoto gezien met zulke grote vertekeningen vanwege de JPEG-compressie. En de Amerikaanse media vonden twee dagen na de video waarop Nick Berg onthoofd werd Abu Ghraib alweer voorpaginanieuws.)

Het vreemdste vond ik dat de meeste opschudding ontstond over foto's die helemaal geen geweld toonden, maar tamelijk onschuldige seksuele vernederingen. Wat voor een achterlijke cultuur is dat, waarin het voor een man erger is om zijn naaktheid aan een vrouw te moeten tonen, of op andere naakte mannen te moeten liggen, dan om tot bloedens toe geslagen te worden, of van een brug geduwd te worden? In ieder geval een cultuur die Amerikanen en Europeanen lijken te delen met Arabieren. Die seksuele obsessie heeft zelfs het grootste schandaal naar de achtergrond gedrukt: minstens twee verdachte sterfgevallen in Abu Ghraib, en een oproer waarbij drie gevangenen werden doodgeschoten, door generaal-majoor Taguba vermeld in zijn rapport (bevinding 34h). En niet te vergeten de vele ontsnappingen, want wie weet waren daar terroristen bij die sindsdien weer aanslagen konden plegen.

Maar het schokkendste in deze zaak vond ik dat dezelfde journalisten en politici die nu roepen om het aftreden van Rumsfeld maandenlang niet naar deze zaak hebben omgekeken, nadat het Pentagon al in januari bekend had gemaakt een onderzoek in te stellen naar de vermeende mishandeling van gevangenen. Sterker nog, er bestond al een vermoeden van de beruchte foto's:

Amazingly, CNN reported in January that, according to a Pentagon official, "U.S. soldiers reportedly posed for photographs with partially unclothed Iraqi prisoners." The story sank without a trace.

Uiteindelijk was het de familie van een van de vervolgde bewakers die het CBS-programma 60 Minutes II op het spoor van de foto's bracht, na tevergeefs 17 leden van het Congres aangeschreven te hebben.

Misschien vindt u op uw beurt dat ik een media-obsessie heb en beter de verantwoordelijken voor de folterpraktijken aan zou vallen. Nou, ik heb dagenlang nagedacht over hoe ver je kunt gaan met het onder druk zetten van gevangenen, en tot welke niveau er mensen ontslagen zouden moeten worden. Totdat ik me realiseerde: Ik ben geen Amerikaan! (Dat wil je nog wel eens vergeten als je de hele dag zit te internetten.) Ik hoef er niet over te beslissen. Wat Irak betreft mag ik me vooral zorgen maken over een regering en een parlement die na één gesneuvelde militair al in paniek raken.

Maar ik maak me ook zorgen over de Nederlandse media (ook al schrijft Stan de Jong deze week in HP/De Tijd dat onze pers eindelijk een beetje kritisch wordt). Want als zo'n explosief verhaal als dit al maandenlang blijft liggen, hoeveel lijken blijven er dan wel niet in de kast liggen bij organisaties die minder transparant zijn dan het Amerikaanse leger? En wangedrag van soldaten kan gecorrigeerd worden met allerlei straffen en reorganisaties, maar hoe zet je nalatige journalisten aan het werk?




Overtuigen


Geert van Kesteren heeft voor die reportage een derde prijs gewonnen in de categorie Hard Nieuws - Series van World Press Photo:
http://www.worldpressphoto.com/index.php..

[Edwin] () - 11 Feb 2005 - 23:09

Terug naar de voorpagina


N.B. Het is niet verplicht om een e-mailadres in te vullen. Als u het invult, wordt het gepubliceerd.

Om een reactie achter te kunnen laten, moet je Javascript inschakelen (en de pagina verversen).

  
Persoonlijke info onthouden?

Emoticons /


Sorry, je hoeft geen e-mail of URL in te vullen, maar je moet wel even deze zin afmaken (zonder punt) om te bewijzen dat je een mens bent en geen spamrobot:

 

  ( Register your username / Log in )

Kattebel:
Verberg email:

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.